Jongeren vertrekken, huizen onbereikbaar, corruptie groeit: voor wie is Curaçao nog?
Curaçao verdient een eerlijke analyse van de realiteit waarin het eiland zich bevindt. Zonder schaamte, zonder terughoudendheid. Alleen dan wordt zichtbaar hoe het land functioneert, wie er werkelijk beslist, wie profiteert en in welke richting de toekomst zich ontwikkelt.
Door | Erwin Raphaëla
journalist
Die analyse begint met een fundamentele vraag: voor wie is Curaçao eigenlijk bestemd?
De geschiedenis laat zien hoe diep de wortels van de huidige verhoudingen reiken. Vanaf de Nederlandse verovering in 1634 werd Curaçao ingericht als handelscentrum, met de West-Indische Compagnie als spil. Het eiland groeide uit tot een belangrijk knooppunt in de trans-Atlantische slavenhandel. Meer dan 112.000 mensen werden via Curaçao verhandeld en doorgevoerd naar andere delen van de regio. De impact daarvan is niet verdwenen; die werkt door in de structuren en ongelijkheden van vandaag.
Na de Tweede Wereldoorlog begon het proces van dekolonisatie. Met de invoering van het Statuut in 1954 ontstond autonomie binnen het Koninkrijk. Maar wat betekent die autonomie in de praktijk? Leiden verkiezingen daadwerkelijk tot zelfbestuur? Hebben we een bestuurscultuur ontwikkeld die wordt gekenmerkt door integriteit, visie en verantwoordelijkheid? Of is autonomie vooral een formeel begrip gebleven?
De economische ontwikkeling van Curaçao roept dezelfde vragen op. In verschillende periodes waren er bronnen van welvaart: de fosfaatwinning, de komst van Shell, de activiteiten in de haven en later de offshore-sector. Maar in hoeverre hebben deze ontwikkelingen de Curaçaose bevolking structureel vooruitgeholpen? Waarom zagen zoveel mensen zich genoodzaakt te emigreren naar landen als Cuba, Colombia en Panama?
Ook de investeringen in onderwijs en ontwikkeling verdienen kritische reflectie. Sinds 1958 krijgen Curaçaoënaars de mogelijkheid om met een beurs in Nederland te studeren. Wat heeft dit opgeleverd voor het eiland zelf? Feit is dat er tegenwoordig ongeveer evenveel Curaçaoënaars in Nederland wonen als op Curaçao. Tegelijkertijd is er op het eiland sprake van een relatief groot aantal gepensioneerden. Jongeren geven steeds vaker aan dat zij hier geen toekomst zien en kiezen er bewust voor om te vertrekken.
Dat raakt direct aan een ander urgent probleem: de toegang tot wonen. Voor veel Curaçaoënaars is het vrijwel onmogelijk geworden om een stuk grond te bemachtigen of een huis te kopen. De prijzen zijn hoog en blijven stijgen. Tegelijkertijd ontstaat de indruk dat beleid en besluitvorming zich richten op kapitaalkrachtige investeerders, in plaats van op de eigen bevolking. Dat voedt de vraag: wie profiteert van de ontwikkeling van het eiland?
Het vertrouwen in bestuur en instituties staat eveneens onder druk. Er zijn politici geweest die voor de rechter moesten verschijnen op verdenking van corruptie, en sommigen zijn veroordeeld. Tegelijkertijd is de perceptie dat corruptie toeneemt, zowel binnen het overheidsapparaat als in de politiek. Dat ondermijnt het geloof in een eerlijke en transparante overheid.
De gevolgen zijn zichtbaar in de leefomgeving. In wijken als Marie Pampoen, Brievengat, Koraal Specht, Montaña, Domi, Tera Kòrá en Sapaté rijst de vraag welke visie ten grondslag ligt aan de ontwikkeling van deze gebieden. Is er sprake van doordachte ruimtelijke ordening en sociale planning, of gaat het om het snel realiseren van woningen zonder samenhangende toekomstvisie?
Tenslotte is er een ontwikkeling die elke democratische samenleving zou moeten verontrusten: het afnemen van kritische geluiden. Wanneer journalisten en andere kritische stemmen terughoudender worden uit angst voor repercussies, komt de controle op macht en bestuur onder druk te staan. Dat raakt de kern van een gezonde democratie.
Al deze vragen en ontwikkelingen komen samen in één centrale kwestie. Als jongeren vertrekken, woningen onbereikbaar zijn, vertrouwen in bestuur afneemt en kritische stemmen verstommen, dan moet opnieuw worden vastgesteld welke richting Curaçao opgaat.
En vooral: voor wie?
